çocuklarda güçlü bir bağışıklık sistemi için öneriler

Bebeklerde bağışıklık sistemi için en önemli besin anne sütüdür. 
Anne sütünün içeriğindeki immunoglobulinler ve koruyucu diğer faktörler bebeğe doğrudan geçmekte ve onu bir ömür boyu koruyacak olan bağışıklığının temelini oluşturmaktadır.

 Özellikle ağız denen (kolostrum) ilk gelen sarı renkli anne sütü oldukça değerli olup tek bir damlasını bile zayi etmeden bebeğe vermeye çalışmalıdır, bu aynı zamanda onun ilk aşısıdır. 
Bebekler ilk 6 ay  sadece anne sütü ile beslenmeli, mümkünse emzirme 2 yaşına kadar devam etmelidir..

Güçlü bir bağışıklık sistemi için yapılması gerekenler nelerdir? 

1- Dengeli beslenmek  önemli. 
Dengeli beslenmede yağ , karbonhidrat ve proteinden , vitamin ve minerallerden dengeli ölçüde almalıdır. 

Çocuklarda öğünlere dikkat edilmeli, öğün  atlanmamalıdır. 

Sabah kahvaltısı en önemli öğündür. Kahvaltıda yumurta , peynir, zeytin tüketmeye özen göstermelidir. 

Haftada 2 gün kuru baklagiller yemeli. 

Haftada 2 gün balık tüketmeli. 

Bol sebze ve meyve gibi vitamin ve posadan zengin besinleri tüketmelidir. 

Dengeli beslenmede proteine  yer vermek te önemlidir. Yumurta , süt ve süt ürünleri, kırmızı et ve beyaz et gibi hayvansal protein , kurubaklagiller gibi bitkisel proteinlere soframızda daha fazla yer vermeliyiz. 

Bol zeytinyağı ve köy tereyağı kullanmaya daha çok yer vermeliyiz.

 Meyve ve sebzeleri karbonatlı su ile 15 dakika beklettikten sonra kabuğu ile çocuğa tükettirmeye dikkat etmeliyiz, böylece hem posadan zengin , hem de vitamin ve mineral açısından yeterli beslenme sağlamış oluruz.

2- Şekerli yiyeceklerden uzak durmalı. 
Yapılan bir araştırmada 100 gr şekerin vücudun savunma hücresi olan lökositlerin  fonksiyonlarını 4-6 saat boyunca % 60 baskıladığı gösterilmiş. Çünkü  glukoz,  C vitamini reseptörleri ile yarışmaktadır. 
Çocukları güçlü bir bağışıklık için şekerli gıdalardan uzak tutmalıyız.

3-Pakete girmiş, marketlerde satılan cips, çikolata, gofret, bisküvi  gibi hazır gıdalardan, hamburger , kola gibi fast food dediğimiz  beslenme tarzından uzak durmalı . 
Batı tarzı beslenme dediğimiz fast food beslenme bağışıklık sistemini olumsuz etkileyerek daha kolay hastalanmaya  zemin hazırlar. 

Hamburger yerine çocuklara peynirli domatesli sandviç seçeneği sunulabilir.

 4- Yoğurt, kefir, ayran,  boza, ev yapımı sirke, şalgam suyu gibi probiyotikten zengin besinler tüketmek , barsaktaki probiyotikleri beslemek  gerekiyor. 
Barsaklarımızdaki  probiyotikler bağışıklık  sistemimizin olmassa olmazıdır.

 Ev yapımı yoğurt selenyum içeriği ile de bağışıklık sistemini destekler. Öğünlerde yoğurt, ayran, cacık, kefir  tüketmeye çocukları alıştırmalıyız.

 5- D vitamini takviyesi : Kışın güneşin olmadığı zamanlarda  çocuklara 1 yaş üstü 600 Ü, 1 yaş altı 400 Ü günlük D vitamini takviyesi doktor kontrolünde vermek gerekir. 

Güneşin olduğu dönemde, güneş ışınlarının dik geldiği zamanda , gölgemiz boyumuzun yarısı olduğu zamanda 20 dakika güneşten istifade etmek gerekir.

 6- C vitamininden zengin besinleri turunçgiller, kuşburnu , biber, maydanoz gibi bol tüketmek.  
C vitamini bağışıklık sistemi için önemli bir vitamindir. 
Özellikle kış aylarında turunçgiller tüketmek, kuşburnu çayı içmek bağışıklığı destekler.

7- Bol su içmeli . 
Su tüketimi bağışıklık sistemi için önemlidir.
 Çocuğun idrarının rengi su tüketiminin yeterli olup olmadığı konusunda fikir verir.
 Yeterli su tüketen çocukların idrar rengi berraktır. Koyu renkli idrar yeterince su içmiyor demektir.

8- Düzenli uyku. 
Güçlü bir bağışıklık  için düzenli uyku şarttır. 
Çocuklar akşam 21 de yatakta olmalıdır. 
Uykuda iken salgılanan hormonlar bağışıklık siteminin güçlenmesinde de etkilidir. Bu nedenle çocukları erken yatmaya alıştırmalıdır.

9- Yemeklerde 1 yaş sonrası bolca soğan , sarımsak kullanmak doğal antibiyotik etkisi nedeniyle bağışıklığı destekler. 

Ceviz gibi omega 3 ten zengin kuruyemişler 5 yaşa kadar cam  rendede rendelenerek verilebilir.

 Bazı ek besinlerin beta glukan , propolis , ekinezya , pelargonuım gibi ürünlerin bağışıklık sistemini desteklediği gösterilmiş. Gerektiği durumlarda doktor kontrolünde belli sürelerde kullanılabilir.

10- Spor yapmak çocuklarda ve erişkinde güçlü bir bağışıklık sistemi için vazgeçilmezdir.
Çocukları spor yapmaya teşvik etmek, desteklemek, hem beden sağlığı, hem  ruh sağlığı , hem de güçlü bir bağışıklık için gereklidir.

okula başlayacak çocuklar için öneriler

Okulların açılması sürecinde ailelere öneriler:

* Çocuğun okula başladığı ilk hafta çocuk için önemlidir. İlk hafta mümkünse çocuğun yanında bulunulmalıdır. Anne-baba gelemiyorsa büyükanne, dede gibi diğer aile büyükleri olmalıdır.

* Tatil dönüşü çocuklara okul açıldığı gerekçesiyle tatilde yaptığı aktiviteler birden  kısıtlanmamalı, aşamalı olarak azaltılmalıdır. Örneğin televizyon seyretmek yasak yerine günde 2 saatten fazla izleyemessin demek daha uygun olur.

* Okulda karşılaştığı durumlarda ne yapması gerektiği çocuğa anlatılmalıdır.’’  Eğer bir sıkıntın olursa öğretmenine söyleyebilirsin.’’ gibi yol göstermelidir.

* Çocuğun okulla ilgili hatalı  davranışları cezalandırılmamalı, yaptığı güzel davranışları ödüllendirilmelidir. Sarılmak, kucaklamak bir ödüldür.

* Okul çağı çocukları için kahvaltı oldukça önemlidir. Çocuklar sabah kahvaltı yapmadan okula yollanmamalıdır.

* Okula  başlamadan önce , çocukla birlikte okulu görmek ve öğretmenle tanışmak, çocuğun kaygısını  azaltmak için önemlidir.

* Okula gitmek istemeyen  çocuklara karşı, okula gidecekleri konusunda kararlı bir tutum sergilemek gerekir, çocuğu her gün okula götürmek, çocuğa kararlı olduğunuz mesajını verir.

* Okul korkusu yaşayan  çocuklara kızmak yerine, sakin ve iletişime açık bir şekilde konuşmak, onların duygularını anlamaya çalışmak daha yararlı bir tavır olur.

* Çocuklarla okula neden gitmeleri gerektiği konusunda önceden konuşup bilgi verilmelidir. Bu, onların okula uyumunu  kolaylaştırır.

* Okula gitmek istemeyen çocuklar kendilerini ağlayarak ifade ederler. Ağlayan çocuğa kızmak yerine sakince konuşup , onu  anladığınızı hissettirmeniz çocuk için önemlidir.

*Okullar açılınca abur cubur tabir edilen besinleri tüketmesine izin verilmemeli. Alternatifler sunmalıdır. 
Kolalı içecekler yerine ayran, hamburger yerine peynirli sandviç, meyve suyu yerine meyvenin kendisini tüketmeye özendirilmelidir.

* Okula başlamadan bir süre önce çocuğun okul saatleri düzene sokulmalıdır.Çocuk belli saatlerde yatmaya alıştırılmalıdır.

* En iyi okul en yakın okuldur, küçük bir çocuğu servisle uzak mesafede bir okula yollamak yorulmasına ve enerjisinin azalmasına neden olur.

* Anaokuluna başlayan çocuklar giysilerini giyip çıkarma, diş fırçalama, kendi kendine yemek yiyebilme gibi öz bakım becerilerini kazanmış olmalıdır.

enürezis ( altına kaçırma)

Enürezis:

5 yaş ve üstündeki çocuklarda  en az 3 ay , haftada en az 2 kez, istemsiz idrar kaçırmasıdır.

Gece işemeleri enürezis nokturna olarak adlandırılır.

Primer enürezis çocuk sürekli işer ise, sekonder enürezis en az 6 ay kuru kaldıktan sonra işemeye başlar ise bu tanıyı alır..

Sadece gece işemeleri basit (monosemptomatik) enürezis,

Gündüz işeme, yetişememe, idrarını tutma, sık idrar yapma ( 8 den fazla), beraberinde idrar yolu enfeksiyonu ve kabızlık varsa komplike enürezis olarak adlandırılır.

Gece işemelerinde genetik faktörler önemlidir. 

Annede ya da babada varsa % 45 ,ikisinde de varsa % 77 sıklıkta görülür. 
Ancak gündüz işemeleri de varsa bu durum ayrıntılı inceleme gerektirir.

Çocuğun  iki gün, üç gece süreyle,  süreyle idrar yapma sıklığı, idrar miktarı , kaçırma sayısı kaydı tutulur.

Laboratuvar bulgusu olarak tam idrar tahlili istenir. 

Böbrek ultrasonu ile mesane duvarı ölçümü ve işeme sonrası mesanedeki idrar miktarı ölçülür.

Enürezis tedavisi:

1-  Destekleyici tedavi:

1-Sıvı tüketimi düzenlenmesi 30cc/kg/ gün sıvı tüketimi sağlanmalı.( kilox30 içeceği su miktarı)

2-Her 3 saatte bir tuvalete gitmeli, tuvalet çıkışı bir bardak su içmeli.

3-Akşam yatmadan 2 saat önce sıvı kısıtlaması yapılmalı.

4-Kabızlık varsa düzeltilmeli, kabızlık varsa önce diyet tedavisi uygulanmalı, yetersiz kalırsa ilaç ( duphalac gibi) kullanmalıdır.

5-Yatmadan önce mutlaka tuvalete gidilmeli, mesane tam olarak boşaltılmalı.

6-Yattıktan iki saat sonra uyandırılarak tuvalete götürülmeli, bu sırada çocuk tam olarak uyanmalı ve bilinçli işemelidir.

7-Gündüz fizik aktivitesi düzenlenmeli, uzun süre televizyon, bilgisayar başında kalmasına izin verilmemeli.

8-Çocuk ıslak gecelerde yağmur, kuru gecelerde güneş çizerek, hazırlanacak bir çizelge ile ıslak-kuru geceler tespit edilmeli,bu çizelgede yağmur ve güneşi çocuk kendisi çizmelidir.

9-Asla  cezalandırılmamalı, çocuğun kendini suçlu hissetmesini sağlayacak tavırlardan kaçınmalı.

10-Kuru geceler için ödüllendirilmeli, kucaklamak, sarılmak gibi motivasyonlar ödüldür.

2- Özgün tedavi:

Alarm tedavisi

İlaç tedavisi

LOĞUSA ANNEYE BESLENME ÖNERİLERİ

LOĞUSA ANNEYE BESLENME ÖNERİLERİ:

Annenin dengeli ve sağlıklı beslenmesi sütün devamı ve verimliliği için önemlidir.

Bebek anne memesine yerleştirilirse emme refleksi başlar. Bebek memeye yerleştirilmeden önce birkaç damla sütle meme  ucu ıslatılarak bebeğin sütün tadını alması sağlanmalı.

Anne zayıflamak için acele etmemeli ve kesinlikle diyet uygulamamalıdır. Aldığı kilolaları emzirdikçe verecektir.

Annenin emzirme sürecinde bol bol su içmesi sütün artması için önemlidir.

Anne sütünün devamlılığı için annenin moralinin yüksek olması ve zihnini bebeği ile ilgili olumlu düşüncelere yoğunlaştırması önemlidir.

Annenin fiziken de zinde olması, bebek uyudukça annenin de uyuması, ev işlerinde yakınlarından destek alması gereklidir.

Kalsiyumdan zengin, süt, yoğurt , peynir her gün tüketilmeli.

Vitaminden zengin meyve , sebze her öğünde olmalı.
 Meyveler tarım ilacı içerebildiğinden  tüketmeden önce  3 dakika sirkeli suda ya da karbonatlı suda bekletilmeli.

Her gün 1 adet yumurta tüketilmeli.

Her gün bir porsiyon et veya kuru baklagiller tüketilmeli.

Yemeklerde mutlaka iyotlu tuz kullanılmalı.

Pekmez iyi bir demir kaynağıdır, şeker yerine pekmez kullanılmalı.

Çay olarak nane, kuşburnu, rezene, ıhlamur gibi bitki çayları tercih edilmelidir.

D vitamini için annenin güneşlenmesi , güneş ışığı alması sağlanması önemlidir.

Kuru meyve ve kuru yemişler enerji vermenin yanında kalsiyum ve demirden zengin olduğu için ara öğünlerde arada tüketilebilir.

Salam, sosis, sucuk gibi katkılı besinlerden uzak durmalı.

Hazır meyve suyu, kola, gazoz gibi hazır içeceklerden uzak durmalıdır.

Sigara ve alkol kesinlikle kullanmamalıdır.

Yiyecekler hazırlanırken temizliğe dikkat etmeli, eller sık sık yıkanmalıdır.

Doktora danışmadan ilaç kullanılmamalıdır.

Emme süresince bebeğin hep memede olması ve emerken uyuya kalması işlerin yolunda gittiğini gösterir.

İSHALLİ ÇOCUK İÇİN ÖNERİLER-YASAKLAR

İSHALLİ ÇOCUK İÇİN ÖNERİLER-YASAKLAR

Önerilenler

1) Anne sütü:

Emzirilme çağındaki bebekler emzirilmeye devam edilmelidiriler.

2) Bol su ve sıvı:

-İshalde oluşan sıvı kaybını yerine koyup sıvı kaybı belirtilerini engeller, vücudun sıvı dengesini devam ettirir, olumsuz sonuçlardan korur.

3) Yoğurt ve az tuzlu ayran:

-Barsakların toparlanmasına yardımcı olur, tuz kaybını yerine koymaya yardımcı olur. 

4) Haşlanmış patates, yoğurtlu pirinç çorbası, pirinç lapası:

-Karmaşık şeker (kompleks karbonhidrat) olduklarından vücudun şeker gereksinimini karşıladığı gibi diğer basit şekerler gibi barsaklardan su çekerek ishali kötüleştirmez ve ishal süresini uzatmaz.

5) Muz:

6) Haşlanmış dana eti, haşlanmış tavuk göğsü, buğulanmış yağsız balık:

-Yağsız, kızartılmamış kırmızı ve beyaz etler ishal durumunda vücudun protein gereksinimini karşılamaya yardımcı olurlar.

7) Yağsız salçasız makarna,  ekmek içi:

Yasaklar

1) Yağlı besinler (yemekler, kızartmalar,  yağlı içecekler vb):

-Barsak içi hareketliliği kolaylaştırır, dışkıyı kayganlaştırır, ishali kötüleştirebilir, ishal süresini uzatabilir.

2) Şekerli besinler (meyveler, meyve suları, şekerlemeler-çikolatalar, hamur işleri vb):

-Bağırsak boşluğuna su çekerek ishali kötüleştirebilirler.

3) Lifli besinler (sebzeler/meyveler vb):

-barsak duvarına masaj yapıcı etkisiyle barsak hareketlerini arttırarak ishali kötüleştirebilir, ishal süresini uzatabilirler.

4) Süt:

           

                                                                       Uzm. Dr. Ömer GÜNEŞ

                                               Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı

KABIZ ÇOCUK İÇİN ÖNERİLER

Önerilenler:

*Bol su-sıvı: günde 2 litre= 8-10 su bardağı, ılık olarak

*Yoğurt: günde 1 kase

*Kefir: günlük

*Lifli/posalı besinler:

-Meyveler: 
elma, kayısı, erik, incir, üzüm, armut, şeftali: taze (kabuğuyla), kurutulmuş veya komposto olarak her gün,

Sebze yemeği/salatası/çorbası: 
mümkünse her öğünde

Baklagiller: fasülye, nohut, mercimek yemek/salataları hafta 2 kez

Tahıllar (buğday): tam buğday ekmeği, kepekli ekmek, tahıllı yemekler-çorbalar/bulgur

Tohumlar (keten)

Kuruyemişler (fındık, badem, ceviz, antep fıstığı): günde 10-15 adet

Zeytinyağı: Uygun yemek ve salatalara, günde 2-3 kez tatlı kaşığıyla ağızdan

Düzenli tuvalete gitme alışkanlığı: her gün aynı saatlerde

Tempolu yürüyüş: Her gün en az 30 dk

Yasaklar

Yağlılar (kızartmalar vb)

şekerliler

unlular (hamur işleri, pastalar vb)

Süt-dondurma-sütlü tatlılar

Peynir

Kola-kahve-çay

                                                                              Uzm. Dr. Ömer GÜNEŞ

                                             Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı

kilolu çocuklar için öneriler

KİLOLU-OBEZ ÇOCUK İÇİN ÖNERİLER

Önerilenler

*Mümkünse her gün 30 dk süresince ailecek tempolu yürüyüş yapılması

*Okulda düzenli bir sportif faaliyette olunması, spor-jimnastik-folklor ekiplerinde aktif yer alınması

*Lifli besinlerin alımının arttırılması

*Sıvı alımının (su, sulu içecek, sulu yiyecek) yüksek tutulması

*Sürekli olarak zararlı besinlerden uzak durulması ve sağlıklı beslenme konusunda olumlu telkinlerde bulunulması

*Mümkün olduğunca evde hazırlanan yemeklerin yenmesine özen gösterilmeli

*Evde tüm öğünlerde tüm aile bireylerinin sofraya katılımı sağlanmalı

*Aşırı kilo nedeniyle oluşabilecek sağlık sorunu yaşayan kişilerin olumsuz örnek olarak gösterilmesi

Yasaklar

*Yürünebilecek mesafelerde asansör ve motorlu araç kullanılmaması

*Ayaküstü atıştırmalara (fastfood) son verilmesi, en azından haftada 1-2 defaya azaltılması

*Gece yatmadan önce atıştırmalarına son verilmesi

*Evde çikolata, cips vb grubu besinlerin bulundurulmaması

*Unlu, hamurlu, yağlı, şekerli, tatlı yiyeceklerden uzak durulması, en azından en aza indirilmesi

*Televizyon, bilgisayar ve tv-bilgisayar oyunları başında geçirilen toplam sürenin 2 saati geçmemesi

*Ev dışı öğünlerin olabildiğince azaltılması

*Yiyecekler ve içecekler bir ödül ve ceza nesnesi olarak kullanılmamalı

                                                           Uzm. Dr. Ömer GÜNEŞ

                                               Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı